Tropem Davida Černego – Miasto, które śmieje się w twarz legendzie

Pewnej nocy Praga szepnęła mi: "Jestem więcej niż wieżyczki i piwo. Chcesz zobaczyć moją ciemniejszą duszę? Ruszaj ze mną." Tak zaczął się mój spacer-raport — przez zaułki, fontanny i absurd, gdzie Davida Černego rozpoznajesz po śnie guzików w pustych oczach.

1. Głowa, która zmienia spojrzenie

Head of Franz Kafka – Quadrio, 2014
Wikipedia: Head of Franz Kafka

Zaczynam od centrum handlowego, w którym obok Tesco stoi gigantyczna, chromowa głowa Kafki — obraca się co godzinę, jak gdyby analizując co rusz nowe frustracje. 30 mln koron za projekt? Poezja w cenie solidnego prenumeraty.

2. Freud, który nie może się zdecydować

Man Hanging Out – Husova/Skořepka, 1997
The Guardian Insight

Psychoanalizję zostaw, zapomnij teraz. Tu masz Freuda wiszącego nad brukiem, jedną ręką trzymając się życia, drugą — spodni. Spacerujesz i sam zaczynasz czuć: „A może i ja wiszę między marzeniami a rachunkami?”

3. Nekrolog świętego Wacława

Kůň (Wacław na zdechłym koniu) – Pasáž Lucerna, 1999
CN Traveler on Kun

Świętość, narodowe mity — a tu konina do góry nogami i święty siedzi jak królewskie fatum. Przechodzisz, mrużysz oczy i myślisz: „Naród je, piję, stoi. Historia? Zdechł i nadal idzie naprzód.”

4. Politik pisze w wodzie — na żywo

Piss – Muzeum Kafki, 2004
Wikipedia: Piss (Černý)

Dwa nagie mężczyzny sikają do basenu w kształcie Czech. I możliwe, że właśnie napisałeś wiadomość, którą oni wypisali wodą. Widzisz — polityka jest jak fontanna: brudna, ale „artystyczna”.

5. Dzieci bez twarzy – tech-horror

Babies (Žižkov Tower) – 2000, repliki 2019
Wikipedia: Babies (Černý)

Jeszcze chwila, a wieża wygląda jak kosmiczny labirynt z dziecięcych koszmarów: ich kody kreskowe zamiast twarzy świecą w nocy i przypominają: „Jesteś tylko kolejną jednostką danych”.

6. Hybrid, który patrzy

Trifot – Czech Photo Centre, 2016
Atlas Obscura: Trifot

Statyw jak kosmiczny dron, z głową wypełnioną aparatami. Patrzy. Ty patrzysz. Wieczne pytanie: „Kto tu robi zdjęcie? Ty foto, czy świat cię skanuje?”

7. Brown-Nosers – skok do politycznej wewnętrzności

Brown-Nosers – Galeria Futura, 2003
CN Traveler: Brownnosers

Wejdź po drabinie, włóż głowę tam, gdzie Cię nie chcecie widzieć i zobacz polityków jedzących owsiankę. Dźwięki Queen i ironia — oto nasze medialne 10 sekund sławy.

8. Trabant, który oddalił się od asfaltu

Quo Vadis – Niemiecka ambasada, 1990
CN Traveler on Quo Vadis

Naprzeciw tematycznego chaosu stoi Trabant na nogach. Ucieczka bez kierunkowskazu, która sama się uruchamia. To obraz pokolenia, które szuka drogi, ale jedzie… dalej.

9. Tank Torso – historia bez głowy

Tank Torso – Plac Kinskiego, 2018
Pragueviews on Černý works

Czołg skonfigurowany jak porzucona maszyna. To nie monument zwycięstwa — to resztka pamięci. Pomnik reżimu, który zszedł ze sceny i został rozczłonkowany na murach miasta.

10. London Booster – autobus, który robi pompki

London Booster – Chodov, 2012
Wikipedia: London Booster

Sercem jest autobus… robiący pompki. Sportowy show z hydrauliką. Czeskie terytorium absurdów politycznych — dosłownie „samochód z misją” w rytmie klapków publiczności.

Epilog – Kiedy pragniemy się śmiać, choć drży serce

Chaotyczna, zaskakująca, przewrotna — taka jest Praga Černego. Spacer przez jego rzeźby to opowieść o mieście, które śmieje się z samego siebie. Czasem po to, żeby pokazać, że to, co boli, można przetrwać — z humorem i gwidthą w kieszeni.