blog.CzeskaPraga.pl

Co zjeść w Pradze? Czeskie przekąski, tradycyjne dania i przysmaki, których warto spróbować

Co zjeść w Pradze? Utopence, nakládaný hermelín, chlebíčky, smažený sýr, svíčková i czeskie słodycze. Przewodnik po czeskiej kuchni i przekąskach.

Praga pachnie nie tylko historią. Pachnie świeżym chlebem z kminkiem, pieczoną wieprzowiną, czosnkiem, majerankiem i piwem, które w czeskiej gospodzie nie jest dodatkiem do obiadu, lecz pełnoprawnym uczestnikiem spotkania. Kto szuka tu wyłącznie gulaszu i knedlików, ten odkrył dopiero pierwszą stronę menu. A najlepsze smaczki – dosłownie i w przenośni – często kryją się na jego końcu, w skromnej rubryce něco k pivu, czyli „coś do piwa”.

Co zjeść w Pradze, żeby poznać prawdziwą czeską kuchnię? Zacznij od przekąsek: utopenców, marynowanego hermelína i chlebíčków. Potem przyjdzie czas na zupę czosnkową, smażony ser, svíčkovą i pieczoną kaczkę. A na deser? Najlepiej coś z makiem, powidłami albo twarogiem. Oto nasz subiektywny, obficie doprawiony ciekawostkami przewodnik.

Czeskie przekąski do piwa – małe dania, wielki charakter

Utopenci (czyt. utopency) – czescy „topielcy”, którym ocet służy

Niektóre potrawy mają nazwy wdzięczne, inne brzmią jak zapowiedź nieszczęścia. Utopenci oznaczają dosłownie „topielców”. Na talerzu dostaniemy jednak nie zagadkę kryminalną, lecz grube kiełbaski typu špekáček, marynowane w zalewie z octu, wody, cebuli i przypraw. Bywają pikantne, bywają łagodniejsze, ale zawsze powinny mieć zdecydowany charakter. Podaje się je na zimno, zwykle z chlebem.

Warto zwrócić uwagę na prostą czeską zasadę: przekąska do piwa ma pobudzić apetyt, niekoniecznie go zaspokoić. Kwaśna cebula i tłusta kiełbaska tworzą duet, który zaskakująco dobrze współpracuje z jasnym lagerem. Jeśli jesteś fanem polskich marynat, utopenec będzie znajomym krewnym – choć o wyraźnie czeskiej osobowości.

Nakládaný hermelín (czyt. nakladany hermelin) – ser, który poszedł do kąpieli

Kolejny gospodowy klasyk to nakládaný hermelín: miękki ser z białą pleśnią, podobny do camemberta, marynowany w oleju z czosnkiem, cebulą, papryką i przyprawami. Dojrzały hermelín robi się kremowy i wyrazisty; najlepiej smakuje z porządnym pieczywem, którym można zebrać aromatyczną marynatę.

Nazwa hermelín nawiązuje do gronostajowego futra – białej szlachetnej okrywy. W czeskiej gospodzie ta „arystokracja” ląduje jednak na zwykłym talerzyku, często w towarzystwie ostrej papryczki. Dobrze! Demokracja przy stole jest jedną z sympatyczniejszych czeskich tradycji.

Tlačenka s cibulí (czyt. tlaczenka s cybuli) – salceson bez kompleksów

Tlačenka to bliski krewny polskiego salcesonu, najczęściej podawany w grubych plastrach z cebulą, octem i chlebem. Nie jest daniem, które pięknie pozuje do katalogu luksusowej restauracji. Ale w tradycyjnej gospodzie mówi o lokalnej kuchni więcej niż niejeden wymyślny talerz. To część środkowoeuropejskiej tradycji wykorzystania mięsa bez marnowania jego dobrych kawałków.

Pivní sýr (czyt. piwni syr) i olomoucké tvarůžky (czyt. ołomoucke twarużki) – propozycja dla odważnych nosów

Jeśli w karcie zobaczysz pivní sýr (ser piwny) albo olomoucké tvarůžky, przygotuj się na intensywne aromaty. Tvarůžky to dojrzewający ser związany z okolicami Ołomuńca; słynie z wyraźnego zapachu i mocnego smaku. To nie przekąska dla każdego, ale warto chociaż raz sprawdzić, czy twój nos i podniebienie mają podobne zdanie.

Topinky (czyt. topinki) – czosnkowe grzanki, które nie udają niczego

Topinky to kromki chleba smażone lub opiekane na chrupko, zwykle nacierane czosnkiem i solone. Czasem pojawiają się z mięsną lub serową pastą. Proste? Aż bezczelnie. Ale po całym dniu zwiedzania Pragi potrafią smakować bardziej przekonująco niż efektowna przystawka o nazwie długiej na pół menu.

Chlebíčky (czyt. chlebiczki) – praskie kanapki z towarzyskimi ambicjami

W Polsce kupujemy kanapkę, kiedy jesteśmy głodni. W Czechach obložený chlebíček jest również elementem kultury spotkań: urodzin, uroczystości, przyjęć i szybkich wizyt w delikatesach zwanych lahůdky. Na puszystym kawałku pieczywa potrafią zmieścić się sałatka ziemniaczana, szynka, jajko, ogórek, ser i odrobina dekoracyjnej fantazji.

Jest tu także praski wątek historyczny. Za popularyzatora chlebíčka w dzisiejszej postaci uznaje się Jana Paukerta, który w 1916 roku otworzył z żoną delikatesy przy dzisiejszej Národní třídě. Według rodzinnej opowieści inspiracją był malarz niezadowolony z maleńkich przekąsek: potrzebował czegoś „na dwa albo trzy kęsy”. I tak, zgodnie z legendą, narodził się chlebíček – większy od jednohubki, mniejszy od zwykłej kanapki.

Rada: kiedy zobaczysz szyld lahůdky, zajrzyj do środka. Chlebíčky często są tam ciekawsze niż przekąski oferowane przy najbardziej zatłoczonych ulicach turystycznych.

Ciepłe czeskie przekąski, które mogą zastąpić obiad

Smažený sýr (czyt. smażeny syr) – ser w panierce, który zyskał status bohatera

Smažený sýr, nazywany pieszczotliwie smažák, to panierowany i smażony ser, najczęściej podawany z frytkami lub ziemniakami oraz sosem tatarskim (tatarská omáčka). Nie szukaj tu finezji francuskiej kuchni: znajdziesz złotą panierkę, ciągnący się środek i ogromną satysfakcję. Szczególnie wtedy, gdy ser jest świeżo usmażony.

Bramborák (czyt. bramborak) – czeski placek ziemniaczany z majerankiem

Polak widzi bramborák i myśli: „placek ziemniaczany”. Ma rację – ale tylko częściowo. Czeską wersję szczególnie wyróżniają czosnek i majeranek. Bywa podawana sama, z kapustą lub mięsnym dodatkiem. Najlepszy bramborák ma chrupkie brzegi, aromatyczny środek i nie potrzebuje skomplikowanego sosu, żeby zniknąć z talerza.

Klobása (czyt. klobasa) i párek v rohlíku (czyt. parek w rohliku) – jedzenie uliczne po czesku

Klobása to kiełbasa z rusztu, a párek v rohlíku to czeski hot dog, często z parówką wsuniętą w wydrążoną bułkę. Ten drugi jest bardziej codzienną, praktyczną przekąską niż narodowym zabytkiem kulinarnym. W punktach turystycznych warto sprawdzać, czy cena kiełbasy dotyczy całej porcji, czy 100 gramów.

Co zjeść na obiad w Pradze? Pięć czeskich klasyków

Svíčková na smetaně (czyt. swiczkowa na smetanie) – sos, wokół którego kręci się cały obiad

Na talerzu zobaczysz plastry miękkiej wołowiny, jasny, kremowy sos z warzyw korzeniowych, houskové knedlíky, a często również żurawinę, plaster cytryny i bitą śmietanę. Zestaw dla niewtajemniczonych może wyglądać osobliwie. Ale to właśnie kontrast słodyczy, delikatnej kwasowości i smaku mięsa stanowi jego urok. Czesi słusznie traktują svíčkovą jak danie odświętne.

Vepřo-knedlo-zelo (czyt. weprzo-knedlo-zelo) – narodowy skrót myślowy

Trzy słowa, trzy fundamenty: wieprzowina, knedliki i kapusta. Pieczone mięso, plastry knedlików chłonących sos i duszona kapusta tworzą obiad, po którym zwiedzanie najlepiej kontynuować spokojnym spacerem. Nie wyścigiem po schodach na wieżę.

Guláš (czyt. gulasz) – węgierski kuzyn z czeskim paszportem

Czeski hovězí guláš jest zwykle gęstszy niż znana z Węgier zupa gulaszowa. Dużo cebuli, mięso, przyprawy, knedliki – i kolejna okazja, by docenić, jak kuchnie środkowej Europy potrafią pożyczać od siebie pomysły, a potem uznawać je za własne.

Pečená kachna (czyt. peczena kachna) – kaczka, kapusta, knedliki

Pečená kachna trafia na stół z kapustą i knedlikami, czasem w wersji z dwoma rodzajami kapusty albo różnymi knedlikami. To klasyczny wybór na dłuższy obiad, gdy nie trzeba się już nigdzie spieszyć.

Kulajda (czyt. kulajda) i česnečka (czyt. czesneczka) – dwie zupy, dwa temperamenty

Kulajda jest kremową, lekko kwaskową zupą z ziemniakami, grzybami, koperkiem i często jajkiem. Česnečka to czosnkowa odpowiedź na chłodny praski dzień: rozgrzewająca, zwykle z grzankami, czasem serem i ziemniakami. Nie każda zupa w Czechach musi być ciężka, ale obie potrafią skutecznie przywrócić humor zmęczonemu turyście.

Czeskie słodycze: mak, powidła i jedna turystyczna pułapka

Zamiast automatycznie kupować trdelník, poszukaj w piekarni koláča z twarogiem (tvaroh), makiem (mák) lub powidłami (povidla). Spróbuj również drożdżowych buchet, ciasta bábovka, kremowego větrníka albo ovocných knedlíków – słodkich knedlików z owocami, masłem i twarogiem. W czeskiej kuchni słodkie danie potrafi być pełnoprawnym obiadem, nie tylko deserem.

A trdelník? Nie musisz go omijać. Jeśli lubisz słodkie, gorące ciasto z cukrem i cynamonem, jedz śmiało. Ale nie daj sobie wmówić, że ogromna rolka nadziewana lodami to odwieczny przysmak Starego Miasta. To przede wszystkim współczesny symbol turystycznych ulic. Tradycja wypiekania ciasta na wałku istnieje w regionie od dawna, jednak dzisiejszy praski produkt nie jest wizytówką dawnej kuchni praskiej.

Mały słowniczek: jak zamówić jedzenie po czesku?

Wymowa podana poniżej jest uproszczonym zapisem dla Polaków, a nie transkrypcją fonetyczną. Czeskie długie samogłoski (á, é, í, ý) wymawia się dłużej; czeskie ř nie ma dokładnego polskiego odpowiednika.

Po czeskuJak przeczytać po polskuCo dostaniesz?
Něco k pivunieco k piwuPrzekąski do piwa
UtopenciutopencyKiełbaski w octowej marynacie
Nakládaný hermelínnakladany hermelinMarynowany ser pleśniowy
Obložený chlebíčekobłożeny chlebiczekKanapkę z dodatkami
Smažený sýrsmażeny syrSer smażony w panierce
BramborákbramborakCzosnkowo-majerankowy placek ziemniaczany
Svíčková na smetaněswiczkowa na smetanieWołowinę w kremowym sosie
Houskový knedlíkhouskowy knedlikKnedlik bułczany
Bramborový knedlíkbramborowy knedlikKnedlik ziemniaczany
Bez masabez masaBez mięsa
Dobrou chuť!dobrou chućSmacznego!

Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, powiedz: „Dám si nakládaný hermelín, prosím” (czyt. „dam si nakladany hermelin, prosim”) – „Poproszę marynowany hermelín”. Albo po prostu wskaż potrawę w karcie. Czesi cenią prostotę, zwłaszcza przy stole.

Gdzie szukać dobrego czeskiego jedzenia w Pradze?

Nie oceniaj restauracji po liczbie drewnianych beczek i napisie „traditional Czech food”. Warto zwrócić uwagę na krótsze menu, dania dnia (denní nabídka), miejscowych gości i ceny podane jasno przy poszczególnych porcjach. Na przekąski zajrzyj do zwykłej hospody lub pivnicy, a na chlebíčky do lahůdek. Nie trzeba wyjeżdżać daleko poza centrum, ale czasem wystarczy skręcić z najbardziej uczęszczanej ulicy.

Na co uważać podczas zamawiania?

  • Knedlík nie jest pierogiem. Często pełni rolę pieczywa lub dodatku do sosu.
  • Tatarská omáčka to sos tatarski, bardzo częsty towarzysz smaženego sýra.
  • Porcja mięsa może mieć wagę podaną w gramach; warto sprawdzić dodatki i ich cenę.
  • Kiełbasa ze straganu może być rozliczana wagowo. Zapytaj o ostateczną cenę przed zamówieniem.
  • Kuchnia czeska ma również świetne potrawy bezmięsne: smażony ser, bramboráki czy słodkie knedliki. Warto jednak sprawdzić skład bulionu lub dodatków.

Praga smakuje najlepiej, gdy znasz także jej historie

Można zjeść chlebíčka i pójść dalej. Można też dowiedzieć się, dlaczego właśnie przy Národní třídě zaczęła się jego praska kariera. Można napić się piwa przy Rynku Staromiejskim, a potem odkryć, jak przez stulecia zmieniały się miejskie gospody, targowiska i zwyczaje mieszkańców.

Właśnie dlatego zwiedzanie Pragi z polskim przewodnikiem świetnie łączy się z poznawaniem czeskiej kuchni. Podczas naszych spacerów opowiadamy o życiu miasta, jego mieszkańcach, legendach i mniej oczywistych zakątkach; przy okazji podpowiadamy też, na jakie lokalne przysmaki warto zwrócić uwagę. To wycieczki historyczno-krajoznawcze, a nie zorganizowane degustacje – ale po takim spacerze łatwiej wybrać gospodę i zamówić coś więcej niż pierwszą pozycję z turystycznego menu.

Sprawdź nasze wycieczki po Pradze:

Zaplanuj spacer z CzeskaPraga.pl, a po zwiedzaniu usiądź przy stole i sprawdź, czy wyżej cenisz hermelína, utopenca czy porządną svíčkovą. W Pradze takie spory najlepiej rozstrzyga się nad talerzem.

FAQ – co zjeść w Pradze?

Jakie są najbardziej typowe czeskie przekąski?

Do klasyków należą utopenci, nakládaný hermelín, tlačenka z cebulą, topinky i chlebíčky. Wiele z nich podaje się na zimno, z chlebem, jako przekąski do piwa.

Co zjeść w Pradze na pierwszy obiad?

Jeśli jesz mięso, wypróbuj svíčkovą na smetaně albo vepřo-knedlo-zelo. Dla miłośników sera dobrym początkiem będzie smažený sýr z ziemniakami i sosem tatarskim.

Czy trdelník jest tradycyjnym czeskim jedzeniem?

Ciasto nawijane na wałek ma długą historię w Europie Środkowej, ale dzisiejsza praska wersja sprzedawana turystom – szczególnie nadziewana lodami – nie jest dawną specjalnością Starego Miasta. Bardziej lokalnym wyborem będą koláče i buchty.

Co zjeść w Pradze tanio i szybko?

Warto szukać chlebíčków w lahůdkach, zup w lokalach z menu dnia, bramboráków i prostych kanapek. Przed zakupem jedzenia na straganie sprawdź cenę i wielkość porcji.

Czy w czeskiej kuchni znajdzie się coś dla wegetarian?

Tak: smažený sýr, niektóre bramboráki, owocowe knedliki i wiele wypieków. Trzeba jednak sprawdzać skład, bo kapusta, sosy i zupy bywają przygotowywane z dodatkiem mięsa lub smalcu.


Przy planowaniu kulinarnych odkryć warto zajrzeć także do przewodnika czeskiej organizacji turystycznej VisitCzechia. Pamiętaj, że menu i dostępność potraw mogą różnić się między lokalami.

Wszelkie prawa zastrzeżone!